وقتی بدانیم که سطح آگاهی فرزندانمان نسبت به مسائل و ارزش های محیط زیستی چقدر به سلامت و بهداشت آنها پیوند خورده، آن وقت است که اراده ما برای آموزش و توانمندسازی کودکان در زمینه محیط زیست تقویت خواهد شد. طبق گزارش یونسکو، هر ساله ۱٫۷ میلیون کودک زیر پنج سال در اثر آلودگی آب و هوا، قرار گرفتن در معرض مواد سمی و سایر آسیب های محیط زیستی، جان خود را از دست می دهند. کودکان بیشتر از دیگر گروه ها در معرض آسیب های محیطی قرار دارند و این امر موجب بروز بیماری، ناتوانی و مرگ و میر زودرس در طول زندگی آنها می شود. به علاوه، آنها مجبورند عواقب فاجعه بار بحران آب و هوا و از بین رفتن تنوع زیستی را متحمل شوند.

شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در راستای تقویت مجموعه قوانین حقوق کودک و با تاکید بر حق برخورداری کودک از محیط زیست سالم، قطعنامه ای تاریخی به تصویب رسانده که در آن اهمیت آموزش های محیط زیستی به عنوان یک ابزار اساسی مورد توجه قرار گرفته است. قطعنامه “احقاق حقوق کودکان از طریق محیط زیست سالم” که در چهل و پنجمین جلسه شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد به تصویب رسیده است، از کشورها می خواهد اقدامات لازم برای تضمین حقوق کودکان و نسل های آینده در برابر آسیب های محیط زیستی را دنبال نمایند. این درخواست شامل توجه به “حق برخورداری از محیط زیست سالم” در قوانین و سیاست های ملی و “اطمینان از منافع کودک در تصمیم گیری های محیط زیستی” می شود.

قطعنامه شورا از دولت ها می خواهد با در نظر گرفتن مسائل محیط زیستی، از جمله تغییرات اقلیمی، در آموزش و پرورش، شرایطی فراهم آورند که درک و احترام کودکان نسبت به محیط طبیعی بیشتر و بدین ترتیب برای تصمیم گیری در آینده آماده شوند. به نوعی این قطعنامه ماده (۱) ۲۹ کنوانسیون حقوق کودک در رابطه با اهداف آموزش را تقویت می کند، که بر اساس آن آموزش کودک باید “احترام به محیط طبیعی را در او ایجاد نماید”. به علاوه، قطعنامه شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد بر آموزش معلمان تاکید نموده تا آنها نیز به نوبه خود بتوانند به طور موثر در مورد مسائل و چالش های محیط زیستی آموزش دهند.

مسلما محیط زیست مقوله‌ای است در ارتباط تنگاتنگ با تمام ابعاد اقتصادی-اجتماعی-فرهنگی زندگی انسان. بدین ترتیب برخوداری از یک جامعه دغدغه مند برای حفظ محیط زیست، بسیار حائز اهمیت است؛ و لازمه داشتن چنین جامعه‌ ای، آموزش محیط زیستی کودکان از پایه است تا با اهمیت این موضوع آشنا شوند و به عنوان تصمیم‌گیران آینده، مسیر اشتباهی در پیش نگیرند.

حامد قاضی، کارشناس حقوق محیط زیست